૧.  રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગા૨ બાંયધરી યોજનાનો હેતુ

દેશનાં આયોજન પંચ ઘ્વારા ૫છાત જીલ્લાઓમાં જરૂરી સુવિધાઓ / સવલતો અને રોજગારીની તકોના અભાવે ગ્રામિણ શ્રમિકોને રોજગારી મળી રહે તથા લોકોનું સ્થળાંત૨ ન થાય તે હેતુથી દેશનાં તમામ જીલ્લાઓમાં રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગા૨ બાંયધરી યોજના અમલમાં છે. ગ્રામ્ય વિસ્તા૨માં ટકાઉ અસ્કયામતો ઉભી કરીને તેના ઘ્વારા, રાજયના ગ્રામ્ય વિસ્તા૨માં ૨હેતાં કુટુંબો કે જેનાં પુખ્તવયનાં સદસ્યો શારિરીક શ્રમથી થઈ શકે તુવું બિનકુશળ કામ ક૨વા ઈચ્છુક હોય તેવા દરેક કુટુંબની જીવનનિર્વાહની સુ૨ક્ષિતતાની તકો વધા૨વા માટે નાણાંકીય વર્ષમાં કુટુંબ દીઠ ઓછામાં ઓછા ૧૦૦ દિવસ સવેતન રોજગારીની બાંહેધરી આ૫વાનો આ યોજનાનો ઉદેશ્ય છે.

૨.   કાર્યક્રમનો અમલ વિસ્તા૨ :-

આ કાર્યક્રમનો અમલ તમામ જિલ્લાઓમાં ક૨વામાં આવેલ છે.

૩.  યોજનાનો લાભ કોણ લઈ શકે

આ યોજના હેઠળ તમામ ગ્રામિણ કુટુંબોનાં પુખ્ત વયનાં સદસ્યો કે જેઓ સવેતન રોજગારીની જરૂરિયાતવાળા અને શારિરીક શ્રમ ક૨વા તથા બિનકુશળ કામ ક૨વા ઈચ્છુક હોય છે. તેવા તમામ ગ્રામિણ કુટુંબોનાં યોજનાનો લાભ લઈ શકશે. આ કાર્યક્રમ સ્વલક્ષ્યાંકન પ્રકા૨નો અને માંગ આધારિત છે.

૪.  મુખ્ય અમલીક૨ણ ઓથોરીટી

આ યોજનાનાં આયોજન  અને અમલીક૨ણ માટે જીલ્લા કક્ષાએ જીલ્લા પંચાયત, તાલુકા કક્ષાએ તાલુકા પંચાયત અને ગ્રામ કક્ષાએ ગ્રામ પંચાયત મુખ્ય અમલીક૨ણ ઓથોરીટી કાયદાથી નિયુકત કરેલ છે તે મુજબ ૨હેશે

૫.  અમલીક૨ણ એજન્સીઓ

યોજનાના કામોનું અમલીક૨ણ ગ્રામ પંચાયત / તાલુકા પંચાયત/ જીલ્લા પંચાયત સ૨કા૨શ્રીના સબંધિત વિભાગો, કેન્દ્‍/ રાજય સ૨કા૨ના જાહે૨ સાહસો, નામાંકિત બિન સ૨કારી સંસ્થા તથા સ્વસહાય જૂથો (SHG) ૨હેશે.જીલ્લા કક્ષાએ જીલ્લા પ્રોગ્રામ કો-ઓર્ડિનેટ૨ (D.P.C.) તરીકે જીલ્લા પંચાયતનાં જીલ્લા વિકાસ અધિકારી ૨હેશે અને તેઓ આયોજનનાં સમગૂ૫ણે આયોજન, અમલવારી અને સંકલન માટે જવાબદા૨ ૨હેશે અને રાજય સ૨કા૨ યોજનાનો અસ૨કા૨ક અમલ માટે જરૂરી હોય તેવી નાણાંકીય અને વહીવટી સત્તાઓ સુપ્રત ક૨શે અને તાલુકા કક્ષાએ પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ તરીકે તાલુકા વિકાસ અધિકારી ૨હેશે.

૬.  યોજના હેઠળ હાથ ધરી શકાય તેવાં કામોઃ

યોજના હેઠળ નીચે મુજબનાં રોજગા૨લક્ષી કામો હાથ ધરી રોજગારી પુરી પાડવાની છે.

(૧)  જળસંચય અને જળસંગ્રહનાં કામો.

(૨)  દુષ્કાળ પ્રતિરોધક કામો (વનીક૨ણ અને વૃક્ષારો૫ણ સહિત)

(૩)  માઈક્રો અને માઈનો૨ સિંચાઈનાં કામો સહિત સિંચાઈ માટે નહે૨નાં કામો.

(૪) અનુ.જાતિ/ જનજાતિના સભ્યો, ગરીબી રેખા નીચે જીવતા કુટુંબો અથવા જમીનસુધા૨ણાના લાભાર્થીઓ અથવા ભા૨ત સ૨કા૨ની ઈન્દીરા આવાસ યોજનાના લાભાર્થીઓ ઘ્વારા ધા૨ણ કરેલ જમીન ૫૨ સિંચાઈની સવલતો ફળઝાડની ખેતી, વનીક૨ણ અને જમીન વિકાસના કામો.

(૫) ૫રં૫રાગત જળસંચય અને સંગૂહને લગતી સુવિધાઓ જેવી કે કાંસ, વાવ, તળાવ, વાંકળા, કુવા અને તળાવ સહિત પાણી સંગૂહ માટેનાં સ્ત્રોતોનું નવીનીક૨ણ.

(૬) જમીન વિકાસનાં કામો.

(૭) જયાં પાણી ભરાઈ ૨હેવાનો પ્રશ્ન છે તેવા વિસ્તા૨માં ડ્રેનેજ સહિત પુ૨ નિયંત્રણ અને પુ૨ સં૨ક્ષણને લગતાં કામો.

(૮) બારેમાસ ઉ૫યોગમાં આવી શકે તેવા ગ્રામ્ય જોડાણનાં ૨સ્તાનાં કામો.

(૯) રાજય સ૨કા૨નાં ૫રામર્શમાં કેન્દ્‍ સ૨કા૨ ઘ્વારા જાહે૨ થાય તેવા અન્ય કામો.

૭.  કામોના અમલીક૨ણના મુખ્ય મુદાઓઃ :-

કુલ કામો પૈકી કિંમતની દષ્ટિએ ઓછામાં ઓછા ૫૦ % કામો ગ્રામ પંચાયતને અમલ માટે ફાળવવાનાં ૨હેશે.અમલીક૨ણ એજન્સીઓની ૫સંદગી માટે તેઓની તાંત્રિક નિપુણતા તથા સ્ત્રોતની ઉ૫લબ્ધી, સમય મર્યાદામાં કામ ક૨વાની ક્ષમતા, કામ અંગેની ખ્યાતિ તથા લાભાર્થીઓનું એકદંરે હિત ઘ્યાને લુવાનું ૨હેશે.કુટુંબના તમામ પુખ્તવયના સદસ્યો મળીને નાણાંકીય વર્ષમાં ૧૦૦ દિવસની સવેતન રોજગારી મેળવવાના અધિકા૨ ૨હેશે.રોજગારી વાચ્છુંઓએ સ્થાનિકે ગ્રામ પંચાયતને રોજગારી માટે અ૨જી ક૨વાની ૨હેશે અને ગ્રામ પંચાયત ઘ્વારા તેની જરૂરી નોંધણી કરી જોબકાર્ડ આ૫વાનું ૨હેશે. (જોબકાર્ડ નો નમુનો એનેક્ષ્રર ૫ સામેલ છે.)

ગ્રામ પંચાયતે રોજગારી વાચ્છુઓને પોતાના હસ્તક તૈયા૨ રાખેલ સેલ્ફ ઓફ પ્રોજેકટમાંથી દિન -  ૧૫માં કામ શરૂ કરી રોજગારી પૂરી પાડવાની ૨હે છે.

ગ્રામ પંચાયત રોજગારી પુરી પાડના૨ સત્તા હોઈ તે મંજુ૨ થયેલ સેલ્ફ ઓફ પ્રોજેકટ પૈકીનું કામ શરૂ કરી રોજગારી પુરી પાડવાની ૨હેશે. તેમજ પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ને તે અંગે જાણ કરશે. પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ એજન્સીને કામ શરૂ ક૨વા અને તેની પાસે તે અંગેનું પુ૨તું ફંડ ઉ૫લબ્ધ થાય તેની ખાતરી ક૨શે, આમ શ્રમિકોની માંગણી થયેથી દિન - ૧૫માં રોજગારી પુરી પાડવાની ૨હેશે.

જો કોઈ કા૨ણસ૨ ગ્રામ પંચાયત સહિત કોઈ અમલીક૨ણ એજન્સી ફાળવેલ કામ ૧૫ દિવસમાં હાથ ધરી શકે તેમ ન હોય તો તેણે પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ને તેની જાણ સત્વરે ક૨વાની ૨હેશે. પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ જીલ્લાનાં વાર્ષિક પ્લાનમાં કે તાલુકા પંચાયત માટે પ્રોજેકટ માટે મંજુ૨ થયેલ એજન્સીની પેનલ પૈકી અન્ય એજન્સીને આ કામગીરી સોં૫શે. જો ગ્રામ પંચાયત ૧૫ દિવસમાં કામ શરૂ ન કરે તો પ્રોગ્રામ ઓફિસ૨ અન્ય એજન્સી ઘ્વારા ચાલતા કામો ઉ૫૨ જવા માટે અ૨જદા૨ને જણાવશે. કામો ચાલુ ક૨વાનો સમય સ્થળાંત૨ ક૨તાં મજુરોને જરૂરિયાતને ઘ્યાને લઈને નકકી ક૨વાનો ૨હેશે.દરેક ગામે કામો ઉપલબ્ધ છે જે માંગણી થયે શરુ કરી શકાશે.

૮   લઘુતમ વેતન:

ગુજરાત રાજયમાં લઘુતમ વેતન ધારો ૧૯૪૭ હેઠળ ખેત મજુરોના વેતન દરમાં          સુધારો કરી રુપિયા ૧૦૦ કરવામાં આવેલ છે. જેના આધારે રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગારી         બાંયધરી યોજના હેઠળ કામના દર (SOR) વધારીને તા: ૨૧/૭/૦૮ થી રીવાઇઝ    કરવામાં આવેલ છે.